Linux İşlem Yönetimi

Bu yazımda Linux tabanlı işletim sistemlerinde İşlem Yönetimi (Process Management) konusunu ele alacağım. Linux tabanlı işletim sistemlerinde işlemleri terminal üzerinden nasıl anlık olarak izleyebileceğimizi ve gerektiğinde işlemlere müdahale edebilmeyi anlatmaya çalışacağım.

İlk öğrenmemiz gereken komut top komutu, top komutuna gelmeden önce ps komutundan bahsetmek istiyorum ps komutu o anki kullanıcının o anki işlemlerini gösterir örnek bir çıktıyı aşağıda görebilirsiniz.

Screenshot from 2018 11 08 20 14 31 300x62 - Linux İşlem Yönetimi

Yukarıdaki işlemden birazcık bahsetmek gerekirse; terminal’e ps komutu girdiğimde terminal kabuk(shell) ile etkileşime geçerek girdiğim komutu bash kabuğuna(shell) gönderdi daha sonra işletim sisteminin çekirdeği işlemin yapılacağı kısma aktardı ve işlem yapıldı benim gönderdiğim komut o anki işlemlerin gösterileceği bir komuttu ve çıktıda da görebildiğiniz gibi ps komutu ve bash kabuğu işlem olarak göründü.

top komutundan bahsetmek gerekirse; top komutu, işletim sisteminde gerçekleşen tüm işlemleri anlık olarak izleyebildiğimiz bir komuttur. Şimdi aşağıdaki örnek çıktıyı inceleyelim.

Screenshot from 2018 11 08 20 34 39 300x171 - Linux İşlem Yönetimi

Çıktıyı yukarıdan aşağıya birazcık inceleyelim. En üst kısımda; sistemin kaç dakikadır açık olduğu, hafızanın nekadarının free(serbest) olduğu nekadarının kullanıldığı, kaç kullanıcının aktif olduğu, CPU (Central Process Unit / Merkezi İşlem Birimi)‘nun yüzde kaçının kullanıldığı gibi birçok bilgiye ulaşabiliriz. Tabloyu incelediğimizde; PID (Process ID / İşlem Kimliği), Command (Komut) ve User (Kullanıcı) gibi bilgilere ulaşabiliriz.

top komutuna -o parametresi ile birlikte belli bir değere göre işlemleri sıralata bilirsiniz -o parametresinden sonra kolonun ismini girmeniz yeterli olacaktır, top komutundan çıkmak için q. Top komutu hakkında daha fazla bilgi almak istiyorsanız man sayfasına bakabilirsiniz.

NOT: “f” tuşuna basarak çıkan tablodan, verileri sıralamak için kullanılacak bilgileri seçilebilirsiniz.

Screenshot from 2018 11 08 20 51 35 300x171 - Linux İşlem Yönetimi

Yukarıdaki fotoğrafta PID (Process ID / İşlem Kimliği)‘ye göre sıralanmış bir çıktı görüyorsunuz.

NOT: “ps aux” komutunu girerseniz o anki işlemlerin tümünü tıpkı “top” komutu gibi tablo şeklinde görebilirsiniz.

Screenshot from 2018 11 08 21 10 41 300x43 - Linux İşlem Yönetimi

Yukarıda “ps aux | grep sublime” komutunun çıktısını görüyorsunuz, bu şekilde bir kullanımla o anki işlemlerin içerisinden herhangi bir işlem yakalayabilirsiniz. “|” işareti ps aux çıktısına grep sublime komutunu çalıştır anlamına geliyor.

Herhangi bir işleme terminal üzerinden kapatma sinyali göndermek için kill -9 komutu girilir. kill -9 dan sonra PID (Process ID / İşlem Kimliği) girmemiz yeterli.

Screenshot from 2018 11 08 21 12 45 300x57 - Linux İşlem Yönetimi

Örnek bir kill komutu. Kill komutundan farklı olarak pkill komutu da var tek farkı pkill komutunda işlem adını girerek işlemi kapatabiliyorsunuz.

Screenshot from 2018 11 08 21 16 35 300x63 - Linux İşlem Yönetimi

Örnek bir pkill komutu.

Son olarak killall komutundan da bahsedelim killall komutu bütün işlemleri durdurmamıza yarıyor örneğin “killall sublime*” sublime ile başlayan bütün işlemleri durdurulması anlamına geliyor.

NOT: Çalışan işlemler konusunda lütfen hassas olunuz şüpheli bir işlem farkettiğinizde bu bir casus yazılım olabilir,bir çeşit virüs olabilir hemen müdahale edin fakat bi okadarda dikkatli olun sistemin çalışması için gereken bir işlemi sonlandırırsanız işletim sisteminin bozulmasına, yanlış bir şekilde çalışmasına sebep olabilirsiniz.

Linux tabanlı işletim sistemlerinde işlemlerin nasıl görüntülenebileceği, işlemlerin gerektiğinde nasıl durdurulacağı hakkında bildiğim kadar anlatmaya çalıştım umarım faydalı olabilmişimdir görüşmek üzere.